Παγκόσμια Ημέρα Καθολικής Υγειονομικής Κάλυψης

Oρισμός
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, Καθολική Υγειονομική Κάλυψη (Universal Health Coverage – UHC) σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος και κοινότητα πρέπει να λαμβάνει τις υπηρεσίες υγείας που χρειάζεται, όταν και όπου τις χρειάζεται, χωρίς να επιβαρύνεται οικονομικά. Περιλαμβάνει όλο το φάσμα των βασικών υπηρεσιών υγείας, από την προαγωγή της υγείας έως την πρόληψη, τη θεραπεία, την αποκατάσταση και την παρηγορητική φροντίδα.Η Καθολική Υγειονομική Κάλυψη είναι πολύ σημαντική. Πρεσβεύει την καθολική πρόσβαση σε ένα ισχυρό ανθρωποκεντρικό σύστημα υγείας με θεμέλιο την πρωτοβάθμια περίθαλψη. Δεν σημαίνει μόνο την κάλυψη των βασικών υπηρεσιών αλλά και τη διαφάνεια στη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και τον τρόπο με τον οποίο παρέχονται σε παγκόσμιο επίπεδο αυτές οι υπηρεσίες, ώστε να είναι ενσωματωμένες και επικεντρωμένες στις ανάγκες των ανθρώπων και των κοινοτήτων. Είναι η προσωποποιημένη, συντονισμένη φροντίδα που ενδυναμώνει τον ασθενή να συμμετάσχει στη λήψη αποφάσεων για την υγεία του σε ένα κλίμα σεβασμού, ενσυναίσθησης και αξιοπρέπειας.

Επικαιρότητα
Η επίτευξη UHC, με την προστασία από οικονομική επιβάρυνση, την πρόσβαση σε ποιοτικές βασικές υπηρεσίες υγείας και σε ασφαλή, αποτελεσματικά και οικονομικά φάρμακα και εμβόλια για όλους αποτελεί έναν από τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών για το 2030.  Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υγειονομικής Κάλυψης κρίνεται σκόπιμο να γίνει αναφορά στη σημασία της, τα σύγχρονα δεδομένα και τέλος, τη διαμόρφωση ισχυρών, δίκαιων συστημάτων υγείας που δεν αφήνουν κανέναν πίσω.

Η παρακολούθηση της προόδου της Καθολικής Υγειονομικής Κάλυψης επικεντρώνεται στο ποσοστό του πληθυσμού που μπορεί να έχει πρόσβαση σε ποιοτικές βασικές υπηρεσίες υγείας και το ποσοστό του πληθυσμού που ξοδεύει μεγάλο μέρος του εισοδήματος του νοικοκυριού για την υγεία. Σήμερα, ο μισός πληθυσμός παγκοσμίως δεν έχει πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας:

  • 5 εκατομμύρια άτομα δεν λαμβάνουν θεραπεία κατά της φυματίωσης,
  • 17 εκατομμύρια δεν λαμβάνουν θεραπεία κατά του HIV,
  • 20 εκατομμύρια νεογνά δεν είναι πλήρως εμβολιασμένα έναντι της διφθερίτιδας, του τετάνου και του κοκκύτη,
  • 204 εκατομμύρια γυναίκες δεν μπορούν να κάνουν επαρκή οικογενειακό προγραμματισμό,
  • 1,1 δισεκατομμύρια άτομα ζουν με ανεξέλεγκτη υπέρταση,
  • 2,3 δισεκατομμύρια στερούνται βασικής υγιεινής,
  • 996 εκατομμύρια ξοδεύουν πάνω από το 10% του οικογενειακού τους προϋπολογισμού σε υπηρεσίες υγείας, από την τσέπη τους.

Η κατάσταση στην Ελλάδα
Η Ελλάδα βρίσκεται στις χώρες που έχουν επιτύχει την καθολική υγειονομική κάλυψη στο 60-80%. Σύμφωνα με την μελέτη του ανεξάρτητου μη κερδοσκοπικού οργανισμού έρευνας και ανάλυσης  διαΝΕΟσις που δημοσιεύτηκε στον Σεπτέμβριο του 2020:

→  Σχετικά με την πρόσβαση σε υπηρεσίες: 1 στους 5 Έλληνες δηλώνουν ότι δεν έλαβαν υπηρεσίες (εξέταση, διάγνωση ή θεραπεία) παρόλο που την είχαν ανάγκη, 1 στους 4 Έλληνες είχε πρόβλημα στην πρόσβαση σε φάρμακα, ενώ το 60% των ατόμων με διαβήτη και των ατόμων με υπέρταση αντιμετώπισαν πρόβλημα στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας λόγω του κόστους. 

Αναφορικά με την οικονομική επιβάρυνση στην υγεία: 9,7% των νοικοκυριών οδηγούνται σε “καταστροφικές” δαπάνες για την υγεία (δαπάνες άνω του 20% του εισοδήματος τους), ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη.

Στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας: οι γενικοί ιατροί που αναλαμβάνουν κυρίως το βάρος στην πρωτοβάθμια φροντίδα αποτελούν μόλις το 5% στο σύνολο των ειδικευμένων ιατρών, που αποτελεί το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη, ενώ παρατηρούνται μεγάλες ελλείψεις στο μη-ιατρικό προσωπικό, κυρίως σε νοσηλευτές (υπολογίζεται ότι λείπουν περίπου 20.000 νοσηλευτές σήμερα).

Βήματα προς το μέλλον
Η μετάβαση προς την Καθολική Υγειονομική Κάλυψη απαιτεί την ενίσχυση των συστημάτων υγείας παγκοσμίως. Η ισχυρή πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας είναι το θεμέλιο για τα ισχυρά συστήματα υγείας του μέλλοντος, διασφαλίζοντας ότι όλοι μπορούν να λάβουν τη σωστή φροντίδα, τη σωστή στιγμή, μέσα στην κοινότητα και το καθημερινό τους περιβάλλον. Για την αναβάθμιση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας πρέπει να εστιάσουμε σε 4 πυλώνες: τη χρηματοδότηση, την ικανότητα του συστήματος υγείας για προσφορά ποιοτικών υπηρεσιών, την αποδοτικότητα όσον αφορά την προσβασιμότητα, την ποιότητα και την κάλυψη υπηρεσιών και τέλος, την παροχή ίσων ευκαιριών. Απαιτείται κατάλληλος σχεδιασμός, εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, πολιτικές για την αντιμετώπιση των καθοριστικών παραγόντων της υγείας και ενδυνάμωση ατόμων, οικογενειών και κοινοτήτων για αυξημένη κοινωνική συμμετοχή, αυτοφροντίδα και αυτοδυναμία στην υγεία.

Η στάση μας
Αναγνωρίζοντας τη σημασία της Καθολικής Υγειονομικής Κάλυψης και την ανάγκη για επίτευξή της τόσο στην Ελλάδα όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, η HelMSIC έχει θέσει τη θεματική ως προτεραιότητα για τη φετινή χρονιά. Ως HelMSIC πιστεύουμε πως η επίτευξη της UHC μπορεί να δώσει ουσιαστικές λύσεις σε ζητήματα Παγκόσμιας Υγείας. Με τη δράση μας στοχεύουμε στην κατάλληλη προετοιμασία των φοιτητών ιατρικής ως μελλοντικών επαγγελματιών υγείας και την εκπαίδευσή τους στην επικαιρότητα της υγείας στην Ελλάδα και τον κόσμο αξιοποιώντας ως βασικό εργαλείο τα προγράμματα διεθνούς κινητικότητας. Καλούμε σε δράση τις σχολές επιστημών υγείας, ως άμεσα εμπλεκόμενες στην παραγωγή του μελλοντικού υγειονομικού προσωπικού, να δραστηριοποιηθούν στην αναγνώριση και ανάδειξη της UHC με άξονες την εκπαίδευση ως προς το σύστημα υγείας, την εξωτερίκευση της επικαιρότητας και των προσπαθειών προς της επίτευξη του UHC και την ανάδειξη της Πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας ως το βασικό μέσο για το σκοπό αυτό.

Με τα παραπάνω φιλοδοξούμε να συνεισφέρουμε και εμείς στην δόμηση ενός υγιέστερου μέλλοντος για όλους!
#HealthForAll #UHCDay

Πηγές:
https://sdgs.un.org/goals/goal3
https://universalhealthcoverageday.org/
https://docs.google.com/document/d/1Z9EsXH5x1ErTepkU8hGt8-9PXdcHTIRpJ8OqZLLgqt4/edit
https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/universal-health-coverage-(uhc)
https://www.who.int/health-topics/universal-health-coverage#tab=tab_3
https://www.dianeosis.org/research/greek_health/
https://www.dianeosis.org/2020/02/ena-neo-ethniko-systima-ygeias/
https://phcvitalsigns.org/

Συγγραφή
Ειρήνη Καββαδία, Τοπική Υπεύθυνη Κλινικών Ανταλλαγών

Επιμέλεια
Έλενα Μανωλέσσου, Πανελλήνια Υπεύθυνη Κλινικών Ανταλλαγών